วิธีเล่นรูบิค 3x3 สำหรับมือใหม่: ทีละขั้น 7 ขั้น พร้อมสูตรรูบิคทั้งหมด

สรุปสั้น: วิธีเล่นรูบิค 3x3 สำหรับมือใหม่

วิธีที่ง่ายที่สุดสำหรับมือใหม่คือวิธีทีละชั้น (layer by layer) แก้ชั้นล่างก่อน แล้วชั้นกลาง และจบที่ชั้นบน แบ่งเป็น 7 ขั้น ใช้สูตรรูบิคสั้นๆ แค่ 7 สูตร สูตรยาวที่สุดมีเพียง 8 ท่า ไม่ต้องจำอะไรยาก แค่รู้ว่าตอนนี้อยู่ขั้นไหน และกำลังเจอกรณีไหน

ลูกบาศก์ 3×3 หรือที่คนไทยเรียกว่ารูบิค (บางครั้งสะกดว่ารูบิก) ที่สลับด้วยการหมุน แก้กลับได้ทุกครั้งด้วย 7 ขั้นนี้ มือใหม่ส่วนใหญ่แก้ได้ครบ 6 ด้านเป็นครั้งแรกภายใน 1–2 สัปดาห์ ถ้าฝึกวันละ 15–30 นาที ภาพทุกภาพในบทความนี้วาดจากแบบจำลองลูกบาศก์ที่หมุนตามสูตรจริง และทุกสูตรผ่านการทดสอบกับลูกบาศก์ที่สลับแบบสุ่มหลายพันลูก

รู้จักชิ้นส่วนของรูบิค: ชิ้นกลาง ชิ้นขอบ ชิ้นมุม

ลูกบาศก์ 3×3 มีชิ้นที่มองเห็น 26 ชิ้น แบ่งได้ 3 แบบ เข้าใจตรงนี้แล้ว ทุกขั้นจะง่ายขึ้นมาก

ลูกบาศก์ส่วนใหญ่จัดสีแบบนี้: ขาวตรงข้ามเหลือง เขียวตรงข้ามน้ำเงิน แดงตรงข้ามส้ม

เมื่อถือให้สีเหลืองอยู่บนและสีเขียวอยู่หน้า ด้านขวาเป็นสีส้ม ด้านซ้ายเป็นสีแดง ด้านหลังเป็นสีน้ำเงิน ภาพทั้งเล่มถือแบบนี้

ชิ้นกลางบอกสีของด้าน อย่าดูว่าด้านไหน “ควร” เป็นสีอะไร ให้ดูชิ้นกลาง ถ้าลูกบาศก์ของคุณจัดสีต่างจากในภาพ ใช้วิธีเดียวกันได้ทุกขั้น เพียงยึดสีของชิ้นกลางเป็นหลัก

วิธีอ่านสูตรรูบิค: R L U D F B คืออะไร

สูตรเขียนเป็นตัวอักษรภาษาอังกฤษ แต่ละตัวคือชื่อด้านที่ต้องหมุนหนึ่งในสี่รอบ ถือลูกบาศก์ให้ด้านหน้าหันเข้าหาตัวเองตลอดสูตร

• ตัวอักษรเปล่า เช่น R หมุนด้านนั้นตามเข็มนาฬิกา เมื่อมองจากด้านนั้นตรงๆ
• มีขีด เช่น R' หมุนทวนเข็มนาฬิกา อ่านว่า “อาร์ไพรม์”
• มีเลข 2 เช่น R2 หมุนสองครั้ง จะหมุนทางไหนก็ได้
• ชั้นที่หมุนคือ 9 ชิ้นทั้งแถบ ไม่ใช่แค่สติกเกอร์ด้านเดียว

R กับ L หมุนสวนกัน R ทำให้ชั้นขวาขึ้น แต่ L ทำให้ชั้นซ้ายลง เพราะ “ตามเข็มนาฬิกา” ต้องมองจากด้านที่หมุน ลองยกด้านซ้ายมาดูตรงๆ แล้วหมุนตามเข็ม จะเห็นว่าด้านหน้าเลื่อนลง

R U R' U' อ่านว่า ชั้นขวาขึ้น ชั้นบนไปซ้าย ชั้นขวาลง ชั้นบนไปขวา เป็นสูตรที่ใช้บ่อยที่สุดในเล่มนี้

ทดลอง: ทำสูตรนี้ 6 รอบติดกัน ลูกบาศก์จะกลับมาเหมือนก่อนเริ่ม ถ้าไม่กลับ แสดงว่ามีท่าที่หมุนผิดทาง ลองใหม่ช้าๆ

ทุกท่ามีท่ากลับ R กลับด้วย R' และ U' กลับด้วย U ถ้ารู้ตัวว่าทำผิดกลางสูตร ให้ทำท่าที่เพิ่งทำย้อนกลับทีละท่า จากท่าล่าสุดไปท่าแรก

วิธีเล่นรูบิค 3x3 ทีละขั้น (7 ขั้น)

ถือสีเหลืองไว้ด้านบนและสีขาวไว้ด้านล่างตลอดทั้ง 7 ขั้น ในภาพ ชิ้นที่ยังไม่ต้องสนใจในขั้นนั้นเป็นสีเทา ภาพขั้นที่ 1–2 บางภาพมองจากด้านล่าง ส่วนขั้นที่ 4–6 มองจากด้านบน (ด้านหลังอยู่บนภาพ ด้านหน้าอยู่ล่างภาพ)

ขั้นที่ 1 กากบาทสีขาว (ทำดอกเดซี่ก่อน)

ก่อนทำกากบาทสีขาวด้านล่าง ให้พาชิ้นขอบสีขาวทั้ง 4 ชิ้นขึ้นไปล้อมชิ้นกลางสีเหลืองก่อน ดูคล้ายดอกไม้กลีบขาว เรียกว่า “ดอกเดซี่”

1. ถือสีเหลืองไว้บน หาชิ้นขอบที่มีสีขาว 1 ชิ้น
2. หมุนทั้งลูกให้ชิ้นนั้นอยู่ด้านหน้า แล้วดูว่าตรงกับกรณีไหน (ก ข ค ง)
3. หาช่องว่างก่อน หมุน U จนช่องด้านบนที่ชิ้นจะขึ้นไป ยังไม่มีกลีบขาว กลีบเดิมจะได้ไม่หลุด
4. ทำซ้ำจนครบ 4 กลีบ ภาพทั้งหน้านี้แสดงเฉพาะชิ้นขอบสีขาว

เมื่อได้ดอกเดซี่ครบ 4 กลีบแล้ว กลีบแต่ละกลีบมีสีที่สองอยู่ด้านข้าง จับคู่สีนี้กับชิ้นกลางก่อนพาลง กากบาทที่ได้จะตรงสีทั้ง 4 ด้านทันที

1. ดูกลีบที่อยู่ด้านหน้า สีด้านข้างของกลีบตรงกับชิ้นกลางด้านหน้าหรือยัง
2. หมุน U จนตรง หมุนชั้นบนจนสีด้านข้างของกลีบหน้าเป็นสีเดียวกับชิ้นกลางด้านหน้า
3. หมุน F2 ด้านหน้าหมุนสองครั้ง กลีบนั้นจะลงไปอยู่ด้านล่าง สีขาวคว่ำลง
4. หมุนทั้งลูก (y) แล้วทำซ้ำ ทำกับกลีบที่เหลือจนครบ 4 ด้าน

ชิ้นกลางไม่เคลื่อนที่เมื่อหมุนชั้น สีของชิ้นกลางจึงบอกว่าด้านนั้นเป็นสีอะไร ถ้าพากลีบลงตอนที่สีข้างยังไม่ตรง กากบาทสีขาวจะเสร็จแต่สีด้านข้างผิด และต้องย้อนแก้ทีหลัง

ขั้นที่ 2 มุมสีขาว: สูตร R U R' U'

ใส่ชิ้นมุมสีขาวทั้ง 4 ชิ้นเข้าไปที่มุมด้านล่าง ใช้สูตรเดียว คือ R U R' U' ทำซ้ำจนชิ้นมุมเข้าที่

R U R' U' ทำซ้ำจนมุมเข้าที่ (1, 3 หรือ 5 รอบ)

1. หาชิ้นมุมที่มีสีขาวในชั้นบน ดูอีกสองสีของชิ้นนั้น เช่น ขาว เขียว ส้ม
2. หมุนทั้งลูกให้สองสีนั้นอยู่หน้าและขวา เช่น ชิ้นกลางสีเขียวอยู่หน้า สีส้มอยู่ขวา ช่องของชิ้นนี้คือมุมล่างขวาหน้า
3. หมุน U ให้ชิ้นมุมอยู่เหนือช่อง ชิ้นมุมจะอยู่มุมบนขวาหน้า ตรงเหนือช่องของมันพอดี
4. ทำ R U R' U' ซ้ำ จนชิ้นมุมลงไปอยู่ในช่อง สีขาวหันลงล่าง และอีกสองสีตรงกับชิ้นกลาง
5. ทำกับมุมที่เหลือ ครบ 4 มุม ชั้นล่างจะเสร็จทั้งชั้น

ชิ้นมุมติดอยู่ชั้นล่าง (ผิดช่อง หรือเข้าช่องแต่บิด) หมุนทั้งลูกให้ชิ้นนั้นอยู่มุมล่างขวาหน้า ทำ R U R' U' 1 รอบ ชิ้นมุมจะขึ้นมาชั้นบน แล้วทำตามแบบข้างบน

ทำไมเป็น 1, 3 หรือ 5 รอบ สูตรนี้ทำ 6 รอบจะกลับมาที่เดิม ชิ้นมุมจึงเข้าที่ภายใน 5 รอบเสมอ ถ้าทำเกิน 5 รอบแล้วยังไม่เข้า แสดงว่าชิ้นมุมไม่ได้อยู่เหนือช่องของมัน

ขั้นที่ 3 ชั้นกลาง: สูตรขวาและสูตรซ้าย

ใส่ชิ้นขอบที่ไม่มีสีเหลืองทั้ง 4 ชิ้นเข้าชั้นกลาง สีขาวยังอยู่ด้านล่าง ใช้สูตรขวาหรือสูตรซ้าย ขึ้นกับว่าชิ้นต้องไปทางไหน

1. หาชิ้นขอบชั้นบนที่ไม่มีสีเหลือง ชิ้นที่มีสีเหลืองเป็นของชั้นบน ข้ามไปก่อน
2. ทำรูปตัว T หมุน U และหมุนทั้งลูก จนสีด้านหน้าของชิ้นนั้นตรงกับชิ้นกลางด้านหน้า
3. ดูสีด้านบนของชิ้น ตรงกับชิ้นกลางด้านขวา ใช้สูตรขวา ตรงกับด้านซ้าย ใช้สูตรซ้าย
4. ทำจนครบ 4 ชิ้น ถ้าชั้นบนไม่เหลือชิ้นที่ไม่มีสีเหลือง แต่ชั้นกลางยังไม่เสร็จ ดูกรณีชิ้นติดด้านล่าง

U R U' R' U' F' U F สูตรขวา: ชิ้นจากบนหน้าไปขอบขวา

U' L' U L U F U' F' สูตรซ้าย: ชิ้นจากบนหน้าไปขอบซ้าย

ชิ้นติดอยู่ชั้นกลาง (ผิดช่อง หรือกลับด้าน) หมุนทั้งลูกให้ช่องนั้นอยู่ขวาหน้า ทำสูตรขวา 1 รอบ ชิ้นจะขึ้นมาชั้นบน แล้วใส่ใหม่ตามวิธีข้างบน

สูตรซ้ายคือสูตรขวาในกระจก สลับ U กับ U' สลับ R กับ L' และสลับ F กับ F' จำสูตรขวาได้ ก็เขียนสูตรซ้ายเองได้ ทั้งสองสูตรมี 8 ท่า ครึ่งแรกพาชิ้นลง ครึ่งหลังเก็บมุมกลับ

ขั้นที่ 4 กากบาทสีเหลือง: สูตร F R U R' U' F'

สีเหลืองอยู่บนเหมือนเดิม ดูเฉพาะชิ้นขอบที่สีเหลืองหงายขึ้น (ยังไม่ต้องสนใจมุม) จะเห็น 1 ใน 3 รูปแบบ ทุกแบบใช้สูตรเดียวกัน

F R U R' U' F' ทำครั้งละ 1 รอบ แล้วดูรูปใหม่

จุด: มีแต่ชิ้นกลาง ทำสูตร 1 รอบจากด้านไหนก็ได้ จะได้ตัว L แล้วทำต่อแบบข้างล่าง

ตัว L: หมุน U ให้ตัว L อยู่ด้านหลังและด้านซ้าย

เส้นตรง: หมุน U ให้เป็นเส้นนอน ซ้าย–ขวา

ขั้นที่ 5 ขอบสีเหลืองให้ตรงสี

กากบาทสีเหลืองเสร็จแล้ว ต่อไปให้สีด้านข้างของขอบทั้ง 4 ชิ้นตรงกับชิ้นกลาง เริ่มจากหมุน U จนมีอย่างน้อย 2 ชิ้นที่ตรง

R U R' U R U2 R' U U ตัวสุดท้ายเป็นส่วนหนึ่งของสูตร

ตรง 2 ชิ้นที่ติดกัน หมุนทั้งลูกให้ 2 ชิ้นที่ตรงอยู่ด้านหลังและด้านขวา แล้วทำสูตร 1 รอบ จุดสีรอบภาพคือชิ้นกลางของด้านนั้น ลูกศรบอกว่าชิ้นขอบย้ายไปไหน

ตรง 2 ชิ้นที่อยู่ตรงข้ามกัน ทำสูตร 1 รอบจากด้านไหนก็ได้ แล้วหมุน U จะได้ 2 ชิ้นที่ตรงและติดกัน ทำต่อแบบข้างบน

ขั้นที่ 6 มุมสีเหลืองให้ถูกที่

ย้ายชิ้นมุมชั้นบนไปให้ถูกที่ ยังไม่ต้องสนว่าสีเหลืองหงายขึ้นหรือไม่ มุมที่ “ถูกที่” คือสีทั้ง 3 ของชิ้น ตรงกับชิ้นกลาง 3 ด้านที่อยู่รอบมุมนั้น

U R U' L' U R' U' L มุมบนขวาหน้าอยู่กับที่ อีก 3 มุมวนกัน

1. หามุมที่ถูกที่ ดูทีละมุมว่าสีทั้ง 3 ของชิ้น เป็นสีเดียวกับชิ้นกลาง 3 ด้านรอบมุมหรือไม่ เช่น มุมบนขวาหน้าต้องมีสีเหลือง เขียว และส้ม
2. มี 1 มุมที่ถูกที่ หมุนทั้งลูกให้มุมนั้นอยู่บนขวาหน้า (สีเหลืองยังอยู่บน) ทำสูตร 1 หรือ 2 รอบ จนถูกที่ครบ 4 มุม
3. ไม่มีมุมไหนถูกที่ ทำสูตร 1 รอบจากด้านไหนก็ได้ จะได้ 1 มุมที่ถูกที่ แล้วทำตามข้อ 2
4. ถูกที่ครบ 4 มุม ไปขั้นที่ 7 แม้สีเหลืองบางมุมจะยังหันไปด้านข้าง

ดูให้ครบ 3 สี มุมที่สีเหลืองหันไปด้านข้างก็ “ถูกที่” ได้ ขอแค่สีครบชุดตรงกับชิ้นกลางรอบมุมนั้น

ขั้นที่ 7 บิดมุมสีเหลือง: สูตร R' D' R D

ขั้นสุดท้าย บิดมุมสีเหลืองให้หงายขึ้นทีละมุมด้วยสูตร R' D' R D ขั้นนี้มีกฎสำคัญ 2 ข้อ ทำตามกฎแล้วลูกบาศก์จะเสร็จทุกครั้ง

R' D' R D ทำ 2 หรือ 4 รอบต่อมุม

1. ห้ามหมุนทั้งลูก ถือลูกบาศก์แบบเดิมตลอดขั้นนี้ สีเหลืองอยู่บน ด้านหน้าเดิมอยู่หน้า จนกว่าจะเสร็จ
2. ระหว่างทาง ชั้นล่างจะดูพัง หลังบิดมุมแรก ชั้นล่างจะดูเละ เป็นเรื่องปกติ ห้ามหยุดหรือแก้ ทำต่อจนครบทุกมุม ชั้นล่างจะกลับมาเอง

1. เลือกมุมแรก มุมใดก็ได้ที่สีเหลืองยังไม่หงายขึ้น ถือให้มุมนั้นอยู่บนขวาหน้า
2. ทำ R' D' R D ซ้ำ จนสีเหลืองของมุมนั้นหงายขึ้น จะใช้ 2 หรือ 4 รอบ ทำให้ครบ 4 ท่าทุกรอบ
3. หมุน U เท่านั้น หมุนชั้นบนให้มุมถัดไปที่สีเหลืองยังไม่หงาย มาอยู่บนขวาหน้า แล้วทำข้อ 2 ซ้ำ
4. หมุน U จนตรงสี เมื่อสีเหลืองหงายครบ 4 มุม หมุนชั้นบนจนทุกด้านตรงสี เสร็จ!

หลังบิดมุมแรก ชั้นล่างจะดูพังแบบในภาพ ทำต่อตามกฎ หมุนเฉพาะ U หามุมถัดไป เมื่อบิดครบทุกมุม ชั้นล่างจะกลับมาเอง แล้วหมุน U จนทุกด้านตรงสี

สูตรรูบิค 3x3 ทั้งหมด 7 สูตร

สูตรทั้งหมดที่ใช้ในวิธีทีละชั้น รวมไว้ในตารางเดียว ขั้นที่ 1 ไม่ต้องใช้สูตร ใช้ท่าเดี่ยวตามกรณี

แก้ปัญหาเมื่อเล่นรูบิคแล้วติด

ข้อผิดพลาดที่มือใหม่มักทำ

แผนฝึกเล่นรูบิค 14 วัน

วันละ 15–30 นาที ทำทีละวัน ทำเสร็จแล้วขีดถูก วันไหนยังไม่ผ่าน ทำวันเดิมซ้ำได้

เมื่อแก้ได้แล้ว ลองจับเวลา ดูพัฒนาการจากค่าเฉลี่ย: จับเวลา 5 ครั้งแล้วตัดครั้งที่เร็วที่สุดและช้าที่สุดออก เฉลี่ย 3 ครั้งที่เหลือ ตัวเลขนี้นิ่งกว่าเวลาครั้งเดียว ใช้เทียบสัปดาห์ต่อสัปดาห์

แก้ได้แล้ว ไปต่ออย่างไร

1. ทำกากบาทสีขาวโดยไม่ทำดอกเดซี่ พาชิ้นขอบสีขาวลงไปด้านล่างตรงๆ ทีละชิ้น ประหยัดท่าได้มาก
2. มองหาชิ้นถัดไประหว่างทำสูตร ขณะมือทำสูตร ให้ตามองหาชิ้นที่จะใส่ต่อ ไม่ต้องหยุดมองทั้งลูกทุกครั้ง
3. หมุนด้วยนิ้ว ไม่ใช่ทั้งข้อมือ U ใช้นิ้วชี้ปัดชั้นบน R ใช้ข้อมือขวาพลิกเล็กน้อย จะเร็วและไม่เมื่อย
4. ใส่ชิ้นมุมกับขอบชั้นกลางเป็นคู่ วิธีขั้นสูงจับคู่มุมสีขาวกับขอบชั้นกลางแล้วใส่พร้อมกัน แทนขั้นที่ 2 และ 3
5. เรียนสูตรชั้นบนเพิ่มทีละชุด ชั้นบนมีสูตรเฉพาะกรณีที่ทำได้ในครั้งเดียว เรียนทีละกรณีที่เจอบ่อย

• หมุนแล้วติด ให้จัดชั้นให้ตรงก่อนหมุนต่อ อย่าฝืน
• ลูกบาศก์ส่วนใหญ่ปรับความตึงได้ ลองอ่านคำแนะนำที่มากับลูกบาศก์ของคุณ
• ถ้าชิ้นหลุด ประกอบกลับให้ตรงสีเหมือนลูกที่เสร็จแล้ว แล้วจึงสลับใหม่

ดูแบบฝึกเล่มอื่นได้ที่หมวด เด็กและครอบครัว เช่น วาดรูปง่ายๆ 30 วัน ด้วยดินสอแท่งเดียว และนิทานก่อนนอน 30 เรื่อง สอนใจ ถ้าอยากฝึกพิมพ์ให้เร็วเหมือนฝึกมือกับลูกบาศก์ ลองดูพิมพ์สัมผัสไทย–อังกฤษ 21 วัน หรือดาวน์โหลดตัวอย่างฟรีจากทุกเล่ม